Nog altijd blijft het buiten grijs en winterachtig. Voor veel groepen betekent dat wat meer tijd binnen, en dus ook ruimte om samen aan nieuw materiaal te werken. Een stoetdans instuderen is dan een dankbare oefening. Het is niet alleen een afwisseling in het repertoire, maar ook een mooie manier om als groep te groeien.
Toch lekker als de zon zich af en toe laat zien, niet?
Traditioneel wordt Driekoningen gevierd op de avond van 5 januari of op 6 januari zelf. Ook in Mechelen trokken de Driekoningen al zingend van deur tot deur om snoep of drank te bedelen. Tegenwoordig zijn het vooral kinderen, maar vroeger namen ook volwassenen deel. In sommige verenigingen doen de Driekoningen nog steeds hun ronde, meestal bij de leden.
Opgepast : Tekst enkel te lezen eind Oktober - eerste dagen van November.... let op dat je niet alleen bent...
In deze donkerder wordende tijd lijkt de nacht elke dag iets vroeger te komen. De wind snijdt door de bomen, de regen fluistert tegen de ramen, en in de hoek van de kamer beweegt iets dat er daarnet nog niet was. Een zachte tik, een schaduw die langs het venster glijdt — misschien slechts de wind… of iets dat met de wind meekomt. Dit is de tijd waarin de grens tussen wat echt is en wat verteld wordt, dunner wordt. Waar oude sagen weer tot leven komen, en het verleden zich soms onverwacht naast je neerzet, luisterend of jij nog weet hoe het verhaal verdergaat.
De herfst, met zijn kleurrijke bladeren en koele bries, brengt niet alleen sfeer, maar ook een vleugje mysterie en magie. In deze tijd van het jaar lijken de grenzen tussen de werelden wat dunner te worden.
Op zaterdag 14 oktober jl. namen we afscheid van Eugeen s’Heeren (13.01.1933 - 4.10.2025).Wie hem kende, weet dat hij veel meer was dan de stichter van volkskunstgroep Pierlala: hij was de bezieling zelf. Voor Eugeen was volkskunst geen hobby, maar een levensmissie.Hij wilde de rijkdom van onze tradities – muziek, dans, liederen, taal en gebruiken – bewaren, doorgeven en laten beleven door jong en oud, hier en elders in de wereld.
De melodie bij deze dans, “Madeleine’s wals”, werd gecomponeerd door Wim Poesen. Toen ik hem vroeg naar de achtergrond van deze melodie, kreeg ik volgende uitleg:
Bij het inkijken van een bundel kinderdansen uit 1998 viel ons oog op de 'Zakdoekendans' – een verrassend en speels gegeven.
Er zijn van die avonden waarop alles klopt: het gezelschap is goed, de sfeer warm en de pintjes smaken beter dan anders. In zo’n stemming durft men al eens iets ondernemen wat buiten het gewone valt – een speelse vondst, een dans die de lach uitlokt én de vaardigheid op de proef stelt.
1 september is de vaste start van het schooljaar. Voor kinderen betekent het een nieuwe boekentas, een andere pennenzak en nog wat nieuwe spulletjes. Maar tot anderhalve eeuw geleden zag de start van het schooljaar er heel anders uit. Het ritme van de lessen volgde niet de kalender, maar het werk op het veld, de kerkklok en de dorpskermis.
Deze Schottisch vindt haar oorsprong in een poging om een summiere dansbeschrijving uit de jaren 1970-1980 te reconstrueren. De oorspronkelijke notitie bood helaas onvoldoende houvast om tot een volledige choreografie te komen. Toch werd de zoektocht voortgezet, met behulp van muziek genoteerd door Hubert Boone. Daarbij bleek een Schottisch, ooit aangeleerd tijdens een dansstage, wonderwel te passen op de gekozen melodie.
Het steltlopen komt wereldwijd voor waarbij de hoogte van de stelten varieert van 1 meter tot 4 meter. Vooral op plaatsen waar beken en rivieren geregeld uit de oevers traden, kozen mensen er voor om zich op stelten te verplaatsen. Zo konden natte gebieden makkelijk doorwaad worden en had men een uitstekend zicht op het landschap.
Op de dag van de Vlaamse Volkskunst 1980 die doorging tijdens het (toen nog) Volksdansfestival van Schoten, werden een aantal nieuwe, niet-traditionele Vlaamse dansen gebracht. Er werden een zevental dansen gedemonstreerd waarvan twee dansen creaties waren van Marc Willems (Volkskunstgroep Zonne uit Turnhout).
Tijl Uylenspiegel is de naam van de volkskunstgroep uit Sint-Katelijne-Waver (bij Mechelen) die bestaat sedert beginjaren 1980.
In het archief van Omer François vond ik de beschrijving van deze Meidans van Westmeerbeek. Omer Francois stichtte de volksdansgroep De Langeman te Hasselt en werd in 1969 medestichter van het vendelarchief (nu IVV). Hij nam ook deel aan het eerste veldwerk mbt het vendelen bij de Gildes en het noteren van gildedansen.
Sta je te trappelen om aan de lente te beginnen, dan zullen we je alvast een handje helpen .
We kennen allemaal wel het verhaal van de 3 Koningen die op zoek waren naar de stal en het kindje Jezus om hem met de nodige geschenken te eren. Al van in de Middeleeuwen was het een van de meest gevierde kerkelijke feesten van het jaar.
In Vlaanderen is het hoofddeksel een voornaam element in de kledij. We hebben dan ook een hele reeks van mutsen die vrouwen droegen : het eenvoudige witte mutsje, de dormeuze, de zwarte ondermuts, de trekmuts, de dubbele muts, de ‘froezel’, de strikkenmuts of cornetmuts, de pijpenmuts, de wollen muts, het kapothoedje… Kortom vrouwen hadden altijd graag een muts op het hoofd…
Halloween, Allerheiligen, Allerzielen…
Onveiligheid in grote en kleine steden is van alle tijden. Zelfs in de 19e eeuw bezorgde de veiligheid van de burgers de toenmalige beleidsmensen de nodige kopzorgen, zo ook te Maaseik.
Bij de kennismaking met de tweede LP van het Brabants Volksorkest ‘Volksmuziek uit Brabant en de Kempen’ bleek de Polka uit Berg wel heel erg aan te slaan bij volkskunstgroep Pierlala. Deze groep uit Sint-Truiden maakte er in 1991 een gemeenschapsdans op die bij heel wat volkskunstgroepen in Limburg ingang vond. Steevast staat die bij elk volksdansbal van ‘Vereniging van Limburgse Volksdansgroepen’ op het programma .
De idee om in Sint-Truiden met een volksdansgroep te beginnen, ontstond in het najaar van 1953 te Gent, waar de KVHV-volksdansgroep "Die Lioene" toen zeer actief was.
Op de melodie van ‘Polka van Heist-op-den-Berg’ heeft Pierlala begin jaren 1990 een kadril-creatie gemaakt wat door hen de Kadril van Heist-op-den-Berg werd genoemd.
Niet alleen in stoeten maar ook in processies vinden we volkskunstgroepen. Zo opent bijvoorbeeld Koninklijke Volkskunstgroep Reuzegom uit Leuven de Sint-Hubertusprocessie te Elewijt.
Begin jaren ‘80 reisde Koninklijke Volkskunstgroep Reuzegom uit Leuven voor het eerst naar een folklorefestival in Spanje en maakten daar kennis met de typische castagnetten. Dree Pauwels, toenmalig voorzitter van de groep en jarenlang lid van het Dansarchief, vroeg zich af of er ook zoiets bestond als ‘Vlaamse castagnetten’. Navraag bij de bevriende muzikanten van ‘t Kliekske en Het Brabants Volksorkest gaf aan dat er wel degelijk houten kleppers werden gebruikt als slagwerk door muzikanten.
In een dansbundel van Tijl Uylenspiegel van 26 januari 1991 vonden we verschillende dansen die gecreëerd werden door Wappy Verhelst, geen onbekende in de Vlaamse volksdanswereld. Een van zijn dansen is hier al eerder verschenen : Waver Walske.
Veel van de gebruiken die met Pinksteren verband hadden, zijn intussen verdwenen. Zo was er bijvoorbeeld het vieren van de Pinksterbruid.
Rond 1 mei zijn er niet alleen de bekende Meiboomplantingen om te bezoeken. Ook processies zijn her en der te vinden.
In 2015 nam Els Laenen afscheid als dansleidster van De Moeffeleer na meer dan 10 jaar dansleiding. In die tijd kneedde ze onze groep tot een volwaardige optredensgroep, die sterk was in afwerking en kon uitpakken met spetterende optredens.
In juli 2023 schitterde Koninklijke Dansgroep “Zonne” uit Turnhout op Werelddansfestival Hello! Schoten. Een van de dansen op hun programma is deze ‘Koeketiene’, een wervelende dans, boeiend en mooi om naar te kijken.
Naar aanleiding van het overlijden van Andrea Sterck op 16 januari jl. wisselde ik herinneringen uit met Wieland Volkaert. Ikzelf als lid van een prille - toen volkskunstgroep - Gelmel en Wieland als iemand die bij haar regelmatig cursus volgde. De overpeinzingen brachten ons bij de Rozenwals en hoe de betekenisvolle details verdwenen waren bij de uitvoeringen. Wieland was zo vriendelijk om daarover het onderstaande artikel te schrijven...
Kinderrijkdom werd vroeger, zeker op het platteland, beschouwd als een zegen. In stedelijke milieus, zeker in de hoofdstad, was men bevreesd voor de gevolgen van een stijgend geboortecijfer in Vlaanderen tegenover een achteruitgang van het bevolkingscijfer in Wallonië. Er werd dikwijls gespot met ‘de lapinerie flamande’ (de Vlaamse konijnenkweek) zoals men daar de kinderrijke gezinnen noemde.
Op sommige traditionele volksfeesten in Vlaanderen is het instrumentenduo fijfer en trom niet weg te denken. Het zijn de laatste getuigenissen van een ooit bijzonder geliefde muzikale traditie, ontstaan in de 15e eeuw onder invloed van Zwitserse huurlingentroepen. Deze in oorsprong militaire instrumentencombinatie werd al vlug een vast onderdeel in het Vlaamse volksleven vooral voor ceremonies op straten en pleinen.
